1. insanın iri qruplarda yaşaya bilməsinin, sağ qala bilməsinin tək səbəbi. insan bədənini tanıyır. beş nəfər güzgüyə baxanda, o beş nəfərin arasından özünü seçməyi bacarır. eyni şeyi düşüncələri, iç dünyası ilə də etmək istəyir. çünki, cəmiyyətdə yaşamağın, sağ qalmağın başqa yolu yoxdur. ortada beş fərqli düşüncə, beş fərqli reaksiya və ya xasiyyət olanda insan özünə aid olanı tapmalıdır ki, cəmiyyətdə yaşaya bilsin. başqa sözlə özünü identifikasiya etməlidir. bunun üçün şəxsiyyət, mən deyilən xəyali bir qəlib yaradır. bu qəlibə görə yaşayır. "filan hərəkəti mən etməzdim.", "filan adam bu yerdə mənim kimi düşünür.", "bağışla, heç bilmirəm, o günü sənə niyə elə davrandım. mən belə deyildim." və s. gördüyünüz kimi qəlib kimi formalaşmış bir düşüncə yığını var. insan özünü onunla başqalarından seçir, başqalarına bənzədir və s. bədəni bir vahiddir deyə, ruhunu da vahidmiş kimi təsəvvür edir. cəmiyyətdə başqa cür münasibət qurmaq mümkün deyil çünki. dediyim kimi özünü seçmək, ayırmaq vacibdir.
amma bu qəlib uydurmadır. insanın şüuru onun üzərində hakim deyil, onun bədəni və ətraf aləmdəki başqa faktorlar onun şüuru üzərində hakimdir. verdiyi qərarlar sadəcə həmin o mən, şəxsiyyət deyilən qəlibdən qaynaqlanmır. həmin o qəlibin daha dərinindən gəlir. ətraf aləm faktorları həmin o qəlibə tamamilə zidd qərarlar verməyimizə səbəb ola bilir. bu daha çox müharibə, aclıq, fəlakət, seksual aclıq vaxtlarında hiss olunur. belə hallarda insan bu davranışlarını istisna hal kimi qəbul edir və həmin o qəlibdən ayrı tutur. qəlib toxunulmaz qalır. halbuki, o qəlib insanın daxilindəki o çoxluğun, sərhədləri elə insanın özü tərəfindən könüllü şəkildə qoyulmuş bir hissəsidir. bir okean təsəvvür edin. sonra onun ortasında heç bir təbii sərhəd olmadan xəyali bir dəniz yaradın. həmin dəniz dediyim qəlibdir, məndir. sadəcə o dənizdən ibarət olduğumuzu düşünüb, okeanın geri qalanına istisna deyirik. həmin o okeanın varlığını qəbul etmək, cəmiyyətdə özünü identifikasiya edə bilməməkdir. biri ilə danışarkən sevinməyin, cavablar verməyin sadə "mexaniki", bəzən də sırf təsadüfi proseslər olduğunu qəbul etməkdir. dəniz yoxdursa, onda müxtəlif düşüncələr, xasiyyətlər arasında özünü seçə bilmirsən. cəmiyyətdə yaşamaq mümkünsüz olur. ən pisi isə yaşamını, var olmanı sadəcə oksigen israfına, protein sintezlənməsinə və s. şeylərə bağlayırsan. bəzən hansısa insandan danışanda deyilir, "bir şəxsiyyət kimi formalaşıb, dahidir. onu başa düşmürlər deyə, cəmiyyətdən aralanıb, təklənib.". amma məncə şəxsiyyət kimi formalaşanlar cəmiyyətdə yaşamağa ən yaxşı adaptasiya etmiş insanlardır. cəmiyyətdə yaşaya bilməyən insanlar özünə bir obraz verə bilməyən, qəlib yarada bilməyən insanlardır.
moderatorlara not: entryini hara yazacağımı bilmədim. başqa başlığa aid hiss eləsəz xahiş edirəm keçirin.